ข้อกำหนดในการเขียนวิทยานิพนธ์ของมหาลัยที่เรียนอยู่ เค้ากำหนดว่าต้องเขียนตามรูปแบบมาตรฐานของเค้า แต่ไอ้ “รูปแบบมาตรฐาน” ที่เค้าบังคับดันไม่มีการเขียนกำหนดไว้ชัดเจนว่า ใช้ฟอนต์ขนาดเท่าไหร่ เว้นระยะขอบเท่าไหร่ แต่กลับมักง่ายด้วยการให้คนเขียนดาวน์โหลด template ไปใช้เอง ซึ่ง template ที่ให้ดาวน์โหลดอันนี้มันเป็น template สำหรับ Microsoft Word
เท่ากับว่าทางมหาวิทยาลัย (อันทรงเกียรติ) คาดหวังว่านิสิตนักศึกษาทุกคนจะมี Microsoft Word เอาไว้ใช้งานกันทุกคน โดยไม่สนใจว่าราคาของชุด Microsoft Office จะแพงขนาดไหน หรือว่าคนที่มีใช้จะใช้ของที่ถูกลิขสิทธิ์หรือไม่ เป็นถึงมหาวิทยาลัยที่บอกว่าตัวเองเป็นมหาวิทยาลัยชั้นนำของประเทศ แต่กลับทำเรื่องมักง่ายแบบนี้ ในฐานะคนที่เรียนอยู่รู้สึกสะอิดสะเอียนอย่างบอกไม่ถูก
โชคดีที่ว่าในแลปที่เป็นสมาชิกอยู่ เค้าเขียนวิทยานิพนธ์หรืองานวิจัยกันด้วย LaTeX (อ่านว่า เล-เทค) และมีการทำ template ไว้ให้ใช้เรียบร้อยแล้ว (เป็นของ unofficial ทำกันเอง ไม่ได้มาจากทางมหาวิทยาลัย) เลยคิดว่าคงหันมาใช้วิธีนี้เขียนบ้างดีกว่า เพราะผลงานที่ออกมาดูดี สวยงาม แก้ไขง่าย และใช้ได้หลาย platform (ทำให้ไม่ต้องสลับไปใช้ windows เวลาจะเขียน)
การใช้งานภาษาไทย LaTeX บน Mac มีวิธีบอกที่ thaimacdev คร่าวๆ ก็คือ (จดไว้กันลืม)
- ลง Xcode จะได้มี tools ที่จำเป็นในการ compile thailatex และ swath (อันนี้ลงไว้ในเครื่องอยู่แล้ว)
- โหลด MacTeX มาลง (ไฟล์ขนาด 720 MB!)
- ลง thailatex จัดการ configure / make / install ตามปกติ ในขั้นนี้อาจจะโดนโวยวายว่าไม่เจอ latex ก็ให้ add path ของ latex ที่ได้จากการลง MacTeX เข้าไปด้วย (ปกติจะอยู่ที่ /usr/texbin/latex)
พอเสร็จแล้วให้ย้ายไฟล์ share/texmf ไปไว้ใน ~/Libary แล้วก็สั่ง updmap
$ updmap --enable Map=~/Library/texmf/fonts/map/dvips/thai/thai.map
- ลง swath เอาไว้ตัดคำภาษาไทย ก็แค่ configure / make / install ตามปกติ
หลังจากนี้มันจะมีปัญหานิดหน่อยตรงที่ package thailatex มันใช้ได้กับไฟล์ที่เป็นรูปแบบ ascii (หรือ tis-620) เท่านั้น แต่ text editor ที่ใช้งาน (TextMate) มันเซฟเป็น tis-620 ไม่ได้ ก็เลยให้มันเซฟเป็น utf-8 แทน แล้วในขั้นตอนการ compile เอกสาร ก็แอบแปลงให้มันเป็น tis-620 เสียก่อน
# แปลงจาก utf-8 เป็น tis-620 แล้วผ่านเข้า swath ที่เป็นตัวตัดคำ
$ iconv -f utf8 -t tis620 foo.tex | swath -f latex > foo.ttex
# compile ให้ออกมาเป็น pdf
$ pdflatex foo.ttex
แต่อันนี้ที่จริงก็ยังไม่เนียนเท่าไหร่ เพราะใน TextMate มันจะมีคำสั่งให้กด Cmd-R แล้วคอมไพล์เอกสารให้เลย รวดเร็วดี แต่มันจะไม่แปลง encoding และไม่ตัดคำให้ ถ้าจะแก้ก็ต้องไปแก้ใน Bundle Editor ของมันเอง เพิ่มคำสั่งเข้าไปสักที่นึง แต่ตอนนี้ยังขี้เกียจแกะโค้ด เอาไว้มีเวลาว่างๆ ก่อน